Jirim dan Struktur Atom
Rujukan ringkas berstruktur: konsep, aplikasi, contoh dan perangkap soalan SPM.
Nota ini ialah bahan ulang kaji tambahan berdasarkan topik Kimia KSSM. Semak juga buku teks dan format pentaksiran semasa; contoh atau rumus di sini tidak menggantikan latihan menjawab soalan sebenar.
Fokus ulang kaji
01. Model zarah jirim
Pepejal mempunyai zarah tersusun rapat yang bergetar; cecair zarah rapat tetapi boleh bergerak; gas zarah berjauhan dan bergerak rawak. Pemanasan meningkatkan tenaga kinetik purata zarah.
02. Perubahan keadaan fizik
Peleburan, pendidihan dan pemejalwapan menyerap haba; pembekuan, kondensasi dan pemendapan membebaskan haba. Pada takat lebur/didih bagi bahan tulen, suhu kekal semasa perubahan fasa kerana tenaga digunakan untuk mengatasi daya tarikan antara zarah.
03. Zarah subatom
Proton: cas +1, neutron: cas 0, elektron: cas −1. Nombor proton Z menentukan unsur; nombor nukleon A = proton + neutron. Atom neutral mempunyai bilangan proton = elektron.
04. Isotop
Isotop unsur sama mempunyai nombor proton sama tetapi nombor neutron berbeza. Sifat kimia hampir sama kerana susunan elektron sama; sifat fizik seperti jisim boleh berbeza. Kegunaan termasuk pengesanan perubatan dan pentarikhan.
05. Susunan elektron
Bagi 20 unsur pertama, susun elektron mengikut petala asas 2,8,8,2 dalam pendekatan KSSM. Elektron valens menentukan sifat tindak balas dan pembentukan ion. Logam lazimnya melepaskan elektron, bukan logam lazimnya menerima atau berkongsi elektron.
06. Contoh berpandu
Atom dengan Z=17 dan A=35 mempunyai 17 proton, 18 neutron, 17 elektron dan susunan elektron 2.8.7. Ion Cl⁻ mempunyai 18 elektron; nombor proton kekal 17.
07. Perangkap SPM
Ion tidak terbentuk apabila bilangan proton berubah. Jangan kelirukan nombor nukleon dengan jisim atom relatif; yang pertama khusus bagi satu nuklid, yang kedua purata berwajaran isotop.
Checklist sebelum peperiksaan
□ Terangkan konsep dengan ayat sendiri □ Bezakan istilah yang hampir sama □ Cuba soalan aplikasi □ Semak persamaan, unit dan langkah pengiraan jika berkaitan □ Ulang kaji kesilapan sendiri.