Konsep Mol, Formula dan Persamaan Kimia
Rujukan ringkas berstruktur: konsep, aplikasi, contoh dan perangkap soalan SPM.
Nota ini ialah bahan ulang kaji tambahan berdasarkan topik Kimia KSSM. Semak juga buku teks dan format pentaksiran semasa; contoh atau rumus di sini tidak menggantikan latihan menjawab soalan sebenar.
Fokus ulang kaji
01. Mol dan pemalar Avogadro
Satu mol mengandungi 6.02 × 10²³ entiti. Sentiasa nyatakan entiti: atom, molekul, ion atau unit formula. Bilangan zarah N = n × Nₐ.
02. Jisim molar
n = m/M dengan n dalam mol, m dalam g dan M dalam g mol⁻¹. Bagi sebatian, jumlahkan jisim atom relatif mengikut subskrip formula kimia.
03. Isi padu gas
Pada keadaan bilik, isi padu molar gas yang lazim digunakan dalam soalan KSSM ialah 24 dm³ mol⁻¹; pada STP, 22.4 dm³ mol⁻¹. Gunakan keadaan yang dinyatakan soalan. n = V/Vₘ.
04. Kepekatan larutan
Kepekatan molar c = n/V dengan V dalam dm³. Penukaran penting: 1000 cm³ = 1 dm³. Bagi pencairan tanpa tindak balas, c₁V₁=c₂V₂ jika isipadu dalam unit sama.
05. Formula empirik dan molekul
Formula empirik ialah nisbah nombor bulat paling ringkas atom unsur. Bahagi jisim/ peratus setiap unsur dengan Ar, kemudian bahagi semua mol dengan nilai paling kecil. Formula molekul = (formula empirik) × faktor jisim molar.
06. Persamaan seimbang
Imbangkan pekali sahaja; jangan ubah subskrip dalam formula. Pekali menerangkan nisbah mol bahan tindak balas dan hasil, bukan nisbah jisim secara langsung.
07. Contoh berpandu
2Mg + O₂ → 2MgO. Jika 0.10 mol Mg bertindak balas lengkap, MgO terhasil 0.10 mol dan O₂ digunakan 0.05 mol. Jika Mr(MgO)=40.3, jisim hasil ≈4.03 g.
08. Perangkap SPM
Tukar cm³ kepada dm³ sebelum c=n/V. Bezakan Ar, Mr, M dan n; pastikan unit jawapan. Jangan gunakan isi padu molar gas untuk pepejal atau cecair.
Checklist sebelum peperiksaan
□ Terangkan konsep dengan ayat sendiri □ Bezakan istilah yang hampir sama □ Cuba soalan aplikasi □ Semak persamaan, unit dan langkah pengiraan jika berkaitan □ Ulang kaji kesilapan sendiri.