Asid, Bes dan Garam
Rujukan ringkas berstruktur: konsep, aplikasi, contoh dan perangkap soalan SPM.
Nota ini ialah bahan ulang kaji tambahan berdasarkan topik Kimia KSSM. Semak juga buku teks dan format pentaksiran semasa; contoh atau rumus di sini tidak menggantikan latihan menjawab soalan sebenar.
Fokus ulang kaji
01. Asid dan alkali
Asid menghasilkan ion H⁺ dalam air (lebih tepat membentuk H₃O⁺), alkali menghasilkan ion OH⁻ dalam air. Bes tidak semestinya larut; alkali ialah bes larut air.
02. Skala pH
pH = −log₁₀[H⁺] bagi larutan cair ideal pada tahap lebih lanjutan. Dalam konteks SPM, pH kurang 7 berasid, pH 7 neutral dan pH lebih 7 beralkali pada 25°C. Perubahan satu unit pH mewakili faktor 10 kepekatan H⁺.
03. Kekuatan dan kepekatan
Asid kuat mengion hampir lengkap, asid lemah mengion separa. Kepekatan ialah jumlah zat terlarut per isi padu; asid cair boleh kuat, asid pekat boleh lemah.
04. Peneutralan
Asid + alkali → garam + air. Persamaan ion bersih bagi asid kuat dan alkali kuat: H⁺ + OH⁻ → H₂O. Untuk asid dengan karbonat, terhasil garam + air + karbon dioksida.
05. Penyediaan garam
Garam larut tertentu: tindak balas asid dengan logam/oksida/karbonat berlebihan, turasan dan penghabluran. Garam tak larut: kaedah pemendakan dengan mencampur dua larutan yang sesuai.
06. Analisis kualitatif
Kenal pasti kation/anion melalui ujian kimia yang tepat dan pemerhatian spesifik: warna mendakan, kelarutan dalam bahan uji berlebihan atau penghasilan gas. Nyatakan reagen dan keadaan ujian.
07. Contoh pengiraan
25.0 cm³ 0.100 mol dm⁻³ HCl mengandungi 0.00250 mol HCl. Untuk peneutralan oleh NaOH, mol NaOH diperlukan 0.00250 mol kerana nisbah 1:1.
08. Perangkap SPM
Jangan samakan kuat dengan pekat; untuk asid poliprotik, nisbah mol bergantung pada persamaan seimbang. Jangan gunakan “endapan” jika sebatian masih larut.
Checklist sebelum peperiksaan
□ Terangkan konsep dengan ayat sendiri □ Bezakan istilah yang hampir sama □ Cuba soalan aplikasi □ Semak persamaan, unit dan langkah pengiraan jika berkaitan □ Ulang kaji kesilapan sendiri.